میراث‌داری در قابِ زیورآلات
این روزها یک ترند جذاب و هنری در دنیای زیورآلات (طلا و نقره) حسابی گل کرده است: «طراحی بر اساس معماری اصیل ایرانی». طراحان خلاق، حالا دیگر فقط به دنبال سنگ‌های قیمتی نیستند؛ بلکه به سراغ جزئیات در و پنجره‌های قدیمی، طرح کاشی‌های مساجد و خطوط بناهای تاریخی رفته‌اند تا آن‌ها را به یک اکسسوری مدرن و پوشیدنی تبدیل کنند.
همین خردادماه امسال بود که یک اتفاق درخشان در این حوزه افتاد؛ دستبند طلای «ایران» که با الهام از ۱۷ اثر معماری مشهور کشورمان طراحی شده، موفق به کسب جایزه معتبر نقره (Silver A’ Design Award 2026) در ایتالیا شد.
دستبند «ایران»، حاصل همکاری «مرسا حبیبی» (طراح جواهرات و دیزاین استراتژیست) با «گالری طلای تاج» است. مرسا حبیبی که بنیان‌گذار آتلیه طراحی «Mersa Habibi» است، نگاهی متفاوت به جواهر دارد؛ او جواهر را نه فقط یک شیء زینتی، بلکه رسانه‌ای برای انتقال معنا، خاطره و احساس می‌بیند.
در این دستبند، خبری از بازنمایی مستقیم و کلیشه‌ای بناها نیست. طراح با نگاهی مینیمال، بناهایی مثل میدان شهرداری رشت، خانه بروجردی‌ها، آرامگاه ابوعلی سینا، پل خواجو، برج آزادی، آرامگاه فردوسی، مقبره‌الشعرا، ارگ کریم‌خان، آرامگاه کوروش کبیر، بادگیر باغ دولت‌آباد، آرامگاه خیام، پل ورسک، دروازه ملل و موزه آبادان را به فرمی امروزی تبدیل کرده است.
برند «تاج گلد» هم که شعار جذاب «داستان‌هایی از طلا» را برای خودش انتخاب کرده، با این پروژه ثابت کرد که چقدر خوب می‌تواند روایت‌های تمدن ایرانی را به زبان طلا ترجمه کند.
در کنار کارهای تاریخی و بناهای ملی، برند خلاق «کبالت بوتیک» هم سراغ حال‌وهوای تهرانِ مدرن رفته است. آن‌ها با بازآفرینیِ فرمِ نرده‌ها، پنجره‌ها و درهای قدیمی تهران، مجموعه‌ای ساخته‌اند که هر قطعه‌اش با نام محله‌ای که از آن الهام گرفته، شناخته می‌شود. کبالت بوتیک در واقع دارد خاطرات بصری تهران را برای مردمی که با این شهر زندگی کرده‌اند، زنده می‌کند.
این طراحی‌ها از نظر حقوق مالکیت فکری (IP) چگونه حمایت می‌شوند؟
چنین آثار هنری و خلاقانه‌ای که ریشه در فرهنگ و تاریخ دارند، از نظر حقوقی بسیار ارزشمندند و می توان گفت این آثار از جنبه‌های زیر قابل حمایت هستند:
۱. حق تکثیر (کپی‌رایت): طرح‌های جواهر به‌عنوان یک «اثر هنری کاربردی» شناخته می‌شوند. فرم‌های مینیمال و چیدمان هنریِ طراح که حاصل خلاقیت و ذوق اوست، تحت قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان قرار می‌گیرد.
۲. حق طرح صنعتی (Industrial Design): اگر فرمِ زیورآلات شما نوآورانه و دارای «تازگی» و «اصالت» باشد، می‌توانید آن را به‌عنوان یک «طرح صنعتی» ثبت کنید. این کار مانع از این می‌شود که برندهای دیگر، عیناً از فرمِ خاص دستبند یا گوشواره شما کپی‌برداری کنند.
۳. علائم تجاری: نام برند (مثل «تاج» یا «کبالت») و حتی هویت بصری برندینگ شما، تحت حمایت قانون ثبت علائم تجاری قرار می‌گیرد تا اصالت اثر شما از کارهای مشابه متمایز شود.
۴. دانش سنتی (Traditional Knowledge): از آنجا که این آثار از میراث فرهنگی الهام می‌گیرند، رعایتِ امانت در بازآفرینی و احترام به ریشه‌های فرهنگی، علاوه بر بار حقوقی، یک ارزش اخلاقی برای طراح محسوب می‌شود که به «شخصیت برند» او اعتبار می‌بخشد.
این ترکیبِ هنر، تاریخ و حقوق، دنیایی است که در آن هر قطعه زیورآلات طلا و نقره، داستانی برای تعریف کردن دارد.
#صنایع_خلاق #طراحی_جواهرات #معماری_ایرانی #طراحی_مدرن #صنایع_دستی_لوکس #جواهرات_داستان_محور #مرسا_حبیبی #تاج_گلد #کبالت_بوتیک #حقوق_مالکیت_فکری #دیزاین_آرت #ایران_دیزاین #کپی_رایت #طراحی_صنعتی
#CreativeIndustries #JewelryDesign #PersianArchitecture #ModernDesign #LuxuryHandicrafts #CreativeIndustries #MersaHabibi #TajGold #CobaltBoutique #IntellectualProperty #IPRights #DesignArt #IranDesign #Copyright #IndustrialDesign #ContemporaryJewelry#StorytellingJewelry
دیدگاه خود را بنویسید