رتبه نوآوری ایران در سال ۲۰۲۶
بر اساس گزارش شاخص جهانی نوآوری (GII 2026) سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو)، ایران با کسب رتبه ۸۱ جهان و عملکرد درخشان در شاخص علائم تجاری و فارغ‌التحصیلان مهندسی، خروجی‌های نوآورانه فراتری از نهاده‌ها به ثبت رساند.
بر اساس جدیدترین گزارش «شاخص جهانی نوآوری» (Global Innovation Index 2026) که توسط سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) منتشر شده است، ایران در میان ۱۳۹ اقتصاد مورد ارزیابی، در جایگاه ۸۱ جهان قرار گرفت. نکته قابل توجه در کارنامه امسال، فاصله معنادار میان رتبه «ستانده‌ها و خروجی‌های نوآوری» (رتبه ۵۸) با «نهاده‌ها و زیرساخت‌های نوآوری» (رتبه ۱۰۴) است؛ موضوعی که نشان می‌دهد ایران با وجود محدودیت‌های ساختاری، توانسته است بازدهی و بهره‌وری نوآورانه‌ای بالاتر از سطح ورودی‌ها و متناسب با سطح توسعه اقتصادی خود خلق کند.
یافته‌های این گزارش حاکی از مزیت‌های کم‌نظیر ایران در حوزه‌های دارایی‌های نامشهود، پژوهش و مالکیت صنعتی است. ایران در شاخص ثبت «علائم تجاری بر حسب مبدأ» موفق به کسب رتبه دوم جهان شده و در نسبت «ارزش بازار بورس به تولید ناخالص داخلی» در رتبه نخست جهان ایستاده است. همچنین با احراز رتبه ۹ در سهم دانش‌آموختگان علوم پایه و مهندسی، رتبه ۱۳ در تقاضانامه‌های ثبت پتنت، رتبه ۱۸ در دارایی‌های نامشهود و رتبه ۲۵ در تولید مقالات علمی، بخش منابع انسانی و ستانده‌های فناورانه همچنان مهم‌ترین پیشران نظام نوآوری کشور به شمار می‌روند. علاوه بر این، کلان‌شهر تهران با تکیه بر فناوری‌های حوزه سلامت و تجهیزات پزشکی، در رتبه ۶۵ برترین خوشه‌های علم و فناوری جهان تثبیت شده است.
در مقابل دستاوردهای برجسته در مالکیت فکری و خروجی‌های علمی، گزارش WIPO نشان‌دهنده چالش‌های جدی در بخش محیط کسب‌وکار و زیرساخت‌های نهادی است. پایین بودن رتبه کشور در شاخص کیفیت قوانین و مقررات (۱۳۸)، پایداری زیست‌محیطی (۱۳۶)، سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) و جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI)، لزوم بازنگری در سیاست‌های حمایتی، بهبود دسترسی به اعتبارات بخش خصوصی و تسهیل فعالیت استارتاپ‌ها به‌ویژه در عرصه «کارآفرینی علم‌محور عمیق» (Deep Science) را دوچندان می‌سازد.
دیدگاه خود را بنویسید